Większość ze zmian wynika z konieczności dostosowania polskich przepisów do regulacji unijnych oraz chęci uproszczenia rozliczeń.
Ważną zmianą wprowadzoną do przepisów ustawy o podatku od towarów i usług jest modyfikacja miejsca świadczenia usług. Wykreślenie z obowiązujących przepisów art. 27 i art. 28 oraz wprowadzenie art. 28a do 28o jest całkowita zmianą dotychczasowych zasad. Dotychczas podstawową zasadą była reguła zgodnie, z którą miejscem świadczenia usług było miejsce, gdzie świadczący usługę posiadał siedzibę. Natomiast w przypadku posiadania stałego miejsca prowadzenia działalności, z którego to dane usługi były świadczone, miejscem świadczenia usług było miejsce, w którym świadczący usługę miał miejsce prowadzenia działalności.

Miejsce świadczenia usługi:

Od 1 stycznia 2010 r. zasada dotycząca miejsca świadczenia usług została zmieniona- wynikło to z potrzeby ujednolicenia systemu opodatkowania w całej Unii Europejskiej.
Od 1 stycznia 2010 r. miejscem wykonania usługi jest miejsce siedziby podatnika VAT, który jest odbiorcą usługi. W przypadku, gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba lub jego stałe miejsce zamieszkania, miejscem świadczenia tych usług jest miejsce prowadzenia działalności odbiorcy usługi. Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami, jeśli nie można określić miejsca siedziby, zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności, miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym odbiorca usługi zwykle prowadzi działalność lub, w którym ma on miejsce zwykłego pobytu.
W przypadku świadczenia usług na rzecz odbiorców niebędących podatnikami VAT, miejscem świadczenia usług w dalszym ciągu jest miejsce siedziby usługodawcy.
Inaczej wygląda kwestia określenia miejsca świadczenia usług dla potrzeba VAT w przypadku:

• usług związanych z nieruchomościami, w tym usług świadczonych przez rzeczoznawców, pośredników w obrocie nieruchomościami, usług zakwaterowania w hotelach lub ośrodkach wczasowych oraz usług przygotowania i koordynowania prac budowlanych, takich jak usługi architektów i nadzoru budowlanego – w tych przypadkach miejscem świadczenia usługi jest miejsce położenia nieruchomości;
• usług transportu pasażerów – miejsce, w którym odbywa się transport z uwzględnieniem pokonanych odległości;
• usług transportu towarów na rzecz podmiotów niebędących podatnikami VAT – miejsce, w którym odbywa się transport z uwzględnieniem pokonanych odległości;
• usług transportu, którego rozpoczęcie i zakończenie ma miejsce odpowiednio na terytorium dwóch różnych państw członkowskich, na rzecz podmiotów niebędących podatnikami VAT – miejsce, w którym transport towarów się rozpoczyna;
• usług kulturalnych, artystycznych, sportowych, naukowych, rozrywkowych – miejsce, w którym usługi są faktycznie wykonywane.

Zmiany w zakresie określania miejsca świadczenia usług, jakie wprowadza nowelizacja, w istotny sposób usprawnią i ułatwią prowadzenie rozliczeń podatkowych. Ograniczą one sytuacje, w których podatnik będzie otrzymywał faktury od zagranicznych dostawców- będzie, więc mniej obowiązków związanych chociażby z przeliczaniem faktur.
Zmiany dotyczą zwrotu VAT podmiotom zagranicznym. Od nowego roku wnioski o zwrot podatku przesyłane są w formie elektronicznej. Od 1 stycznia 2010 r. adresatem wniosków o zwrot podatku jest organ podatkowy właściwy dla podatnika z tytułu jego rozliczeń VAT. Organ ten przekazuje wnioski do organów administracji podatkowej państwa zwrotu. W sytuacji, gdy niemiecki podatnik ubiega się o zwrot polskiego VAT, wniosek w formie elektronicznej będzie mógł złożyć w Niemczech. Urząd niemiecki przekaże następnie wniosek swojego podatnika do urzędu w Polsce. Zagraniczny podatnik nie będzie musiał kontaktować się z urzędem polskim i wszystkie sprawy załatwi w obrębie swojego niemieckiego organu podatkowego. Zasada ta będzie dotyczyła jedynie podatników mających swoje siedziby na obszarze Unii Europejskiej. Podmioty spoza Unii w dalszym ciągu zobowiązane będą do składania wniosków o zwrot podatku do urzędu w Polsce. Cała ta procedura zwrotu podatku odbywać się będzie elektronicznie i nie będzie obowiązku dołączania kopii (skanów) faktur. Państwa członkowskie Unii Europejskiej mają jednakże prawo do wprowadzenia obowiązku przesyłania kopii (skanów) dokumentów po przekroczeniu pewnych wartości faktur, a Polska skorzystała z tego prawa. Wprowadzono zastrzeżenie, że obowiązkowe będzie przesłanie kopii faktury, jeśli jej jednostkowa wartość przekroczy 1 tys. euro netto lub 450 euro, gdy faktura dotyczyć będzie zakupu paliwa.
Uproszczenie w zakresie dokumentowania zwrotu podatku nie mają jednak zastosowania do podmiotów spoza obszaru UE, które w dalszym ciągu do wniosku o zwrot podatku muszą dołączać faktury i dokumenty celne, z których wynika kwota podatku podlegającego zwrotowi. Zmianie ulegnie termin związany ze zwrotem podatku. Od nowego roku wnioski o zwrot podatku trzeba będzie składać w nieprzekraczalnym terminie do 30 września za rok poprzedni- do tej pory termin był to 30 czerwca. Od 2010 roku organy podatkowe będą miały cztery miesiące na dokonanie zwrotu podatku. W przypadku ich przekroczenia konieczne będzie wypłacenie odsetek.
Wprowadzone zmiany dotyczą również informacji podsumowujących. Od nowego roku zasadą jest składanie miesięcznych informacji podsumowujących. Termin na ich złożenie przypada 15 dnia każdego miesiąca. Utrzymano jednocześnie możliwość składania informacji kwartalnych. Prawo do ich składania będą mieli podatnicy, u których wartość:

• wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów oraz dostaw w transakcjach uproszczonych, bez podatku od wartości dodanej, nie przekroczyła w danym kwartale ani w żadnym z czterech poprzednich kwartałów kwoty 250 tys. zł. Ustawa wprowadza jednak okres przejściowy – od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. kwota limitu ma wynosić 500 tys. zł;
• wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w danym kwartale nie przekroczyła 50 tys. zł.

Zmiany w informacjach podsumowujących:

Od nowego roku możliwe jest składanie informacji podsumowujących przez podatników VAT-UE o dokonanych usługach, których miejsce świadczenia znajduje się w kraju, w którym nabywca ma siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania, na rzecz podatników podatku od wartości dodanej lub osób prawnych niebędących takimi podatnikami, zidentyfikowanych na potrzeby podatku od wartości dodanej. Obowiązek ten dotyczy usług świadczonych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju, innych niż zwolnione od podatku od wartości dodanej lub opodatkowanych stawką 0 proc., dla których zobowiązanym do zapłaty podatku od wartości dodanej jest usługobiorca.
W przypadku świadczenia usług na rzecz odbiorców niebędących podatnikami VAT miejscem świadczenia usług będzie miejsce siedziby usługodawcy.

ZRK Advisor Sp. z o.o.
Biuro rachunkowe Katowice
23 stycznia 2010